O ile jedna jednostka insuliny obniża poziom glikemii ?
Oszacowanie ile jedna jednostka insuliny obniża poziom glikemii, nie jest stałe i zależy od wielu czynników: rodzaju insuliny, masy ciała, wieku, wrażliwości na insulinę, poziomu aktywności fizycznej, diety, czasu podania i lokalizacji w organizmie. W diabetologii używa się pojęcia współczynnika wrażliwości na insulinę (ISF, insulin sensitivity factor), czyli ilości mg/dl (lub mmol/l), o którą spada poziom glukozy po podaniu jednej jednostki insuliny.
Przybliżone wartości orientacyjne:
-
U dorosłych z cukrzycą typu 1: 1 jednostka insuliny obniża glikemię o 30–50 mg/dl (1,7–2,8 mmol/l).
-
U dzieci i młodzieży: 1 jednostka insuliny może obniżyć glikemię o 50–100 mg/dl (2,8–5,5 mmol/l), ponieważ wrażliwość na insulinę jest większa.
Jak się to oblicza w praktyce:
Lekarze lub edukatorzy diabetologiczni stosują wzory, np. metoda „1800” dla insuliny szybkodziałającej:
ISF=1800dzienna dawka insuliny (jednostki)\text{ISF} = \frac{1800}{\text{dzienna dawka insuliny (jednostki)}} ISF=dzienna dawka insuliny (jednostki)1800
Przykład: osoba przyjmująca 40 j. insuliny dziennie:
ISF=180040=45 mg/dl\text{ISF} = \frac{1800}{40} = 45\,mg/dlISF=401800=45mg/dl
Czyli 1 jednostka insuliny obniża poziom glikemii o ok. 45 mg/dl.
Oto orientacyjna tabela wrażliwości na insulinę (ISF) – ile jedna jednostka insuliny obniża poziom glikemii, przydatna do planowania dawki insuliny szybkodziałającej w cukrzycy typu 1. Wartości są uśrednione – każda osoba może reagować inaczej, dlatego zawsze stosować indywidualne wskazania lekarza lub edukatora diabetologicznego.
| Grupa pacjentów | Dzienna dawka insuliny (j.) | Wzór ISF (1800/dzienna dawka) | Orientacyjne obniżenie glikemii 1 j. insuliny | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| Dorośli | 30–50 j. | 1800 / 40 ≈ 45 mg/dl | 30–50 mg/dl (1,7–2,8 mmol/l) | Typowa wrażliwość u dorosłych |
| Dzieci (6–12 lat) | 10–30 j. | 1800 / 20 ≈ 90 mg/dl | 50–100 mg/dl (2,8–5,5 mmol/l) | Wysoka wrażliwość – częste korekty |
| Nastolatki (13–17 lat) | 20–40 j. | 1800 / 30 ≈ 60 mg/dl | 40–70 mg/dl (2,2–3,9 mmol/l) | Wahania hormonalne mogą zmieniać ISF |
| Osoby starsze | 20–40 j. | 1800 / 30 ≈ 60 mg/dl | 30–50 mg/dl (1,7–2,8 mmol/l) | Często mniejsza wrażliwość, ryzyko hipoglikemii |
Wyjaśnienie
-
ISF (Insulin Sensitivity Factor) – ilość mg/dl (lub mmol/l) o którą spadnie poziom glikemii po podaniu jednej jednostki insuliny szybkodziałającej.
-
Wzór „1800 / dzienna dawka insuliny” dotyczy insuliny szybkodziałającej. Dla insuliny analogicznej można stosować 1500 / dzienna dawka, jeśli lekarz zaleci.
-
To wartości orientacyjne – indywidualne dopasowanie jest konieczne.